{"id":95,"date":"2024-08-27T18:58:38","date_gmt":"2024-08-27T18:58:38","guid":{"rendered":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/?p=95"},"modified":"2024-11-16T20:49:39","modified_gmt":"2024-11-16T20:49:39","slug":"jak-tu-jest-pieknie-kazimierz-frieske-socjolog-intelektualista-kawal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/2024\/08\/27\/jak-tu-jest-pieknie-kazimierz-frieske-socjolog-intelektualista-kawal\/","title":{"rendered":"“Jak tu ***** jest pi\u0119knie”. Kazimierz Frieske. Socjolog, intelektualista, nauczyciel"},"content":{"rendered":"\n

20 lutego 2024 roku zmar\u0142 profesor Kazimierz Frieske. Wybitny socjolog, promotor mojej pracy magisterskiej, z kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142em godziny oko\u0142osocjologicznych rozm\u00f3w. Posta\u0107 wielowymiarowa, nietuzinkowa i cz\u0119sto nierozumiana. Oczekuj\u0105cym grzecznej laudacji odradzam czytanie tego tekstu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pogr\u0105\u017conej w b\u00f3lu rodzinie, sk\u0142adam najszczersze wyrazy wsp\u00f3\u0142czucia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wampir socjologii<\/h2>\n\n\n\n

Bo widzicie moi Pa\u0144stwo, ka\u017cda odkryta spo\u0142eczno\u015b\u0107 dzieli\u0142a czas na dwa. Okres pracy i okres rozmaitych harc\u00f3w, czyli odpoczynku.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przesz\u0142o sto lat temu, gdy kinematografia stawia\u0142a pierwsze, nie\u015bmia\u0142e kroki do pokaz\u00f3w kinowych wszed\u0142 film Wampir Nosferatu<\/em> (1922)<\/a>. Odtw\u00f3rca g\u0142\u00f3wnej roli, Max Schreck <\/a>by\u0142 tak przekonywuj\u0105cy, \u017ce publika opuszczaj\u0105ca seanse podejrzewa\u0142a go o bycie prawdziwym wampirem. Podobne wra\u017cenie w\u015br\u00f3d student\u00f3w zrobi\u0142 profesor Kazimierz Frieske na pierwszych zaj\u0119ciach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Czy tak wygl\u0105da\u0142y pierwsze zaj\u0119cia? Niestety nie mieli\u015bmy tyle klasy.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

By\u0142 to jego, a tak\u017ce m\u00f3j pierwszy semestr na Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. W istocie, w 2017 roku budynek uczelni przypomina\u0142 krypt\u0119. Stary, zaniedbany, dziwnie pachnia\u0142, a pa\u017adziernikowy wiecz\u00f3r nie dodawa\u0142 mu uroku.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 roku zna\u0142a si\u0119 ze studi\u00f3w licencjackich, wi\u0119c rozmowy by\u0142y gwarne i o\u017cywione. Gdy Kazimierz Frieske wszed\u0142 do sali, zapanowa\u0142a grobowa cisza. On, nic sobie z tego nie robi\u0105c w podszed\u0142 do biurka, zdj\u0105\u0142 p\u0142aszcz i kapelusz, po czym zachrypni\u0119tym, ale d\u017awi\u0119cznym g\u0142osem powiedzia\u0142 \u201cDzie\u0144 dobry, Pa\u0144stwu\u201d. Pomimo wieku porusza\u0142 si\u0119 niezwykle energicznie, wr\u0119cz pewnie i nonszalancko. M\u00f3wi\u0142 w spos\u00f3b otwarty i zdecydowany. By\u0142 wysoki, postawny i pewny siebie. Gdyby nie sweter, i zawi\u0105zany pod szyj\u0105 fular m\u00f3g\u0142by by\u0107 emerytowanym wojskowym, albo prezesem korporacji szukaj\u0105cym uciechy w notowaniach gie\u0142dowych. Pachnia\u0142 intensywnie klasyczn\u0105 wod\u0105 kolo\u0144sk\u0105, kt\u00f3rej zapach d\u0142ugo unosi\u0142 si\u0119 na korytarzu \u015bwiadcz\u0105c o obecno\u015bci \u201cwampira\u201d na uczelni.<\/p>\n\n\n\n

To zabawne, \u017ce sekundy, kt\u00f3rych potrzebowa\u0142 od wej\u015bcia do sali do biurka wystarczy\u0142y, by wszyscy zrozumieli, \u017ce nie b\u0119d\u0105 to \u0142awe zaj\u0119cia. Wtedy te\u017c polubi\u0142em profesora.<\/p>\n\n\n\n

O rzeczywisto\u015bci bez z\u0142udze\u0144<\/h2>\n\n\n\n

A to dobre pytanie Sebastianie. Studenci socjologii na UW s\u0105 zgo\u0142a inni. Dziel\u0105 si\u0119 na tych, kt\u00f3rzy od pocz\u0105tku pr\u0105 do korporacji, lub zainteresowani s\u0105 jakimi\u015b wsp\u00f3\u0142czesnymi ruchami, jak\u0105\u015b ideologi\u0105. Wy na APSie, jeste\u015bcie tacy bardziej swojscy, troch\u0119 niedzisiejsi.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wydawa\u0107, by si\u0119 mog\u0142o (ulubiony zwrot profesora), \u017ce na uczelniach panuje dziwna umowa spo\u0142eczna. Wyk\u0142adowcy, udaj\u0105, \u017ce wyk\u0142adaj\u0105, a studenci, \u017ce studiuj\u0105. Ci pierwsi zadadz\u0105 jakie\u015b prace, kt\u00f3re studenci od niechcenia wykonaj\u0105 \u201cby zaliczy\u0107\u201d. Jedni maj\u0105 wpis w ususie, drudzy dobre oceny od student\u00f3w. Nie z Kazimierzem te numery.<\/p>\n\n\n\n

Nie pami\u0119tam nazwy przedmiotu, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 prof. Kazimierz Frieske. Pami\u0119tam za to spos\u00f3b prowadzenia zaje\u0107. Co zaj\u0119cia profesor podawa\u0142 nazw\u0119 matertia\u0142u \u017ar\u00f3d\u0142owego i list\u0119 pyta\u0144, na kt\u00f3re nale\u017ca\u0142o udzieli\u0107 odpowiedzi i wys\u0142a\u0107 je mailem na dwa dni przed zaj\u0119ciami. Na kolejnych zaj\u0119ciach odpowiedzi by\u0142y referowane przez KF przed ca\u0142\u0105 grup\u0105. Nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci \u015bci\u0105gania, pisania na kolanie przed zaj\u0119ciami czy pobierania gotowc\u00f3w z internetu. Reakcje grupy by\u0142y \u0142atwe do przewidzenia, co tylko zwi\u0119ksza\u0142o moj\u0105 sympati\u0119 do profesora.<\/p>\n\n\n\n

Lata akademickiej pracy, rzesze student\u00f3w, bada\u0144 i precyzyjne obserwacje profesora nie pozostawia\u0142y z\u0142udze\u0144, \u017ce dzisiejsze szkolnictwo wy\u017csze jest drukarni\u0105 dyplom\u00f3w, i sposobem, by zatrzyma\u0107 m\u0142odych, zdolnych do pracy ludzi w szkolnych murach ciut d\u0142u\u017cej. Nie mia\u0142o to \u017cadnego wp\u0142ywu na to jak swoj\u0105 prac\u0119 wykonywa\u0142 Frieske. Nie traktowa\u0142 socjologii jak misji, nie patrzy\u0142 jak wielu jego koleg\u00f3w po fachu, na spo\u0142ecze\u0144stwo z g\u00f3ry. By\u0142 jednocze\u015bnie przebojowy, ekscentryczny, ale i skromny.<\/p>\n\n\n\n

Bez z\u0142udze\u0144, og\u00f3lnik\u00f3w, i politycznej poprawno\u015bci. Z taktem, klas\u0105, ikr\u0105 i poczuciem humoru. To w\u0142a\u015bnie przebija\u0142o si\u0119 z wypowiedzi profesora. I nie mam na my\u015bli losowych anegdot, a prace naukowe i komentarze dotycz\u0105ce rzeczywisto\u015bci. Ju\u017c tytu\u0142 jego podr\u0119cznika do Socjologii Biedy; Zamieni\u0107 Porshe na gorsze<\/em> m\u00f3wi nam wiele o podej\u015bciu KF do sztywnych ram akademickiego dyskursu. Nawet wypowiedzi na temat sytuacji politycznej w kraju, kt\u00f3re zazwyczaj polaryzuj\u0105 towarzystwo, pokazywa\u0142y jak\u0105 rol\u0119 jako obra\u0142 sobie w \u017cyciu Kazimierz Fireske. By\u0107 nieust\u0119pliwy i wierny rozumowi. Bo tylko prawda jest ciekawa.<\/p>\n\n\n\n

W wolnych chwilach t\u0142umaczy literatur\u0119 rozrywkow\u0105, m.in.biografi\u0119 Ksi\u0119\u017cnej Diany, zajmuje si\u0119 \u017ceglarstwem i remontowaniem nieustannie ciekn\u0105cego jachtu oraz hodowl\u0105 \u015bwierka, psa Gacka, \u017cony i dw\u00f3ch syn\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

C\u00f3\u017c. Wiedzia\u0142 on, \u017ce i tak nikt tego nie przeczyta. Nikt tego nie sprawdzi, wi\u0119c czemu nie pokusi\u0107 si\u0119 o \u017cart\u2026 Panie profesorze, raczej mnie Pan o to nie podejrzewa, ale sprawdzi\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

Papierosy<\/h2>\n\n\n\n

KF: Nie pogniewaj si\u0119 Sebastianie, ale po Twojej twarzy wida\u0107, \u017ce nie jeste\u015b z Warszawy.
S: Dzi\u0119kuj\u0119. To w zasadzie komplement.
KF: No niestety.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ogromnym nietaktem wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci jest ciosanie rzeczywisto\u015bci do pop rozmiaru. A rzeczywisto\u015b\u0107 jest ciekawa w\u0142a\u015bnie poprzez swoj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, a nawet skrajno\u015bci. Nietakt ten pope\u0142niany jest nader cz\u0119sto wzgl\u0119dem ludzi zmar\u0142ych, czego dowodem jest g\u0142upie porzekad\u0142o O zmar\u0142ych dobrze, albo wcale<\/em>. Zazwyczaj nabiera to karykaturalnej formy, gdzie o zmar\u0142ych m\u00f3wi si\u0119 nic nie znacz\u0105cymi og\u00f3lnikami odbieraj\u0105c im prawo do \u017cyciorysu.<\/p>\n\n\n\n

Profesor Kazimierz Frieske nie by\u0142 entuzjast\u0105 tego co dzi\u015b nazywamy zdrowym stylem \u017cycia<\/em>. Pali\u0142 czerwone Marlboro, ale nie marka papieros\u00f3w jest tu wa\u017cna, a majestat z jakim to czyni\u0142. Na najstarszych zdj\u0119ciach jakie znalaz\u0142em profesor ma nie tylko czupryn\u0119, ale i papierosa – zgaduj\u0119 wi\u0119c, \u017ce na\u0142\u00f3g ten towarzyszy\u0142 mu przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia. Mimo to, ka\u017cde zaci\u0105gni\u0119cie si\u0119 papierosowym dymem nast\u0119powa\u0142o z pewn\u0105 celebracj\u0105, nie pospiesznym rytua\u0142em, co sprawia\u0142o mu autentyczn\u0105 rado\u015b\u0107. Wiem o tym, bo biernie<\/em> wypali\u0142em z nim wiele papieros\u00f3w w ma\u0142ym gabinecie na ostatnim pi\u0119trze APSu. Ale jak do tego dosz\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Po pierwszym semestrze nadszed\u0142 czas wyboru promotor\u00f3w naszych prac magisterskich, kt\u00f3rzy wed\u0142ug uczelnianych za\u0142o\u017ce\u0144 przez trzy semestry mieli za zadanie wspiera\u0107 nas w naukowym poznawaniu rzeczywisto\u015bci. Moi znajomi kierowali si\u0119 tym, u kogo \u201cpisze si\u0119\u201d naj\u0142atwiej i kto robi najmniej problem\u00f3w. Moim naturalnym wyborem by\u0142 cz\u0142owiek stoj\u0105cy w opozycji do tych za\u0142o\u017ce\u0144, maj\u0105cy do powiedzenia co\u015b z czym si\u0119 nie zgadzam – Kazimierz Frieske.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142em jedynym ch\u0119tnym, mimo to grupa si\u0119 utworzy\u0142a poniewa\u017c automat przepisa\u0142 20 os\u00f3b, kt\u00f3re zapisa\u0142y si\u0119 na studia dla zni\u017cek, a nie ucz\u0119szcza\u0142y na \u017cadne zaj\u0119cia. Automat doda\u0142 te\u017c dw\u00f3ch koleg\u00f3w, kt\u00f3rych \u0142\u0105czy\u0142a \u201cwarszawska przyja\u017a\u0144\u201d. Panowie niegdy\u015b pili na imprezie plenerowej, a gdy jeden mia\u0142 do\u015b\u0107 drugi zaopiekowa\u0142 si\u0119 nim dzwoni\u0105c po stra\u017c miejsk\u0105, by ta zabra\u0142a delikwenta. Pobyt w izbie wytrze\u017awie\u0144 nie zacementowa\u0142 ich przyja\u017ani. Nie zrobi\u0142o tego tak\u017ce seminarium z profesorem Frieske.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3g\u0142bym powiedzie\u0107, \u017ce byli\u015bmy dziwnym tercetem, ale rozpadli\u015bmy si\u0119 po kilku pr\u00f3bach. Kolega pracuj\u0105cy w agencji marketingowej, w za ciasnych koszulach i butach New Balance, kt\u00f3ry podczas wyk\u0142ad\u00f3w tuka\u0142 maile do kient\u00f3w. Drugi, typowy nerd interesuj\u0105cy si\u0119 kryptowalutami, sposobami na zwi\u0119kszenie mo\u017cliwo\u015bci intelektualych poprzez farmacj\u0119, a tak\u017ce dla r\u00f3wnowagi ameryka\u0144skimi PUA. Zostalem i ja, dumny idealista szukaj\u0105cy idea\u00f3w, niezdarnie stawiaj\u0105cy pierwsze kroki na rynku Public Relations. Pierwszy kolega zrezygnowa\u0142 sam, ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 stricte akademickiej pracy umys\u0142owej. W pe\u0142ni to rozumiem, b\u0119d\u0105c w trybie zadaniowym, trudno jest przestawi\u0107 si\u0119 na dydaktyczne seminaria i eksperymenty my\u015blowe. Paradoksalnie, drugi kolega zrezygnowa\u0142 ze wzgl\u0119du na owe eksperymenty my\u015blowe. W czasie jednej z rozm\u00f3w nad istot\u0105 jego planu na prac\u0119 magistersk\u0105, profesor dopytywa\u0142 o jego przemy\u015blenia i motywacje. Zdaje si\u0119, \u017ce by\u0142 pierwszym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry zainteresowa\u0142 si\u0119 intelektualnymi poczynaniami mojego kolegi. Jak si\u0119 okaza\u0142o, za fasad\u0105 \u201cpasjonata\u201d nie kry\u0142o si\u0119 nic, nawet rozumienie poj\u0119\u0107. Kolega sko\u0144czy\u0142 seminarium ze \u0142zami w oczach i na pr\u0119dce zmieni\u0142 promotora.<\/p>\n\n\n\n

Zabawne, \u017ce wystarczy pozwoli\u0107 ludziom m\u00f3wi\u0107, by si\u0119 o\u015bmieszyli. Raczej nie by\u0142o to intencja profesora, nie zaprzecz\u0119 jednak, \u017ce utarcie nosa mojemu koledze mog\u0142o sprawi\u0107 mu socjoogiczn\u0105 satysfakcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Czy profesor Frieske mnie lubi\u0142?<\/h2>\n\n\n\n

Bierne palenie to mit, Sebastianie. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Czasami. Nasz\u0105 przyja\u017a\u0144 oceni\u0142bym jako \u201cszorstk\u0105\u201d i s\u0142u\u017cbow\u0105. Kazimierz Frieske mia\u0142 ze mn\u0105 k\u0142opot. Obydwoje wiedzieli\u015bmy, \u017ce w u ka\u017cdego innego promotora mia\u0142bym lekko i przyjemnie. Aktywny, pracowity student, elokwentny i zabawny rozm\u00f3wca m\u00f3g\u0142by cieszy\u0107 swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 grupy seminaryjne, jednak on wybra\u0142 dym papierosowy i k\u0105\u015bliwe uwagi \u201cstarszego pana\u201d w ma\u0142ym kantorku.<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142bym napisa\u0107, \u017ce nasze charaktery si\u0119 \u015bciera\u0142y, ale jako magistrant mog\u0142em co najwy\u017cej by\u0107 bierny wobec profesora. Moja praca magisterska dotyczy\u0142a Wegetarianizmu w uj\u0119ciu socjologicznym<\/em>. Na pierwsze zaj\u0119cia przyszed\u0142em z gotowym planem pracy, a na kolejnych prezentowa\u0142em swoje post\u0119py i przemy\u015blenia. Jedn\u0105 trzeci\u0105 mojej pracy po\u015bwi\u0119ci\u0142em na rys historyczny, \u0142\u0105czenie wegetarianizmu z r\u00f3\u017cnymi nurtami politycznymi, a nawet religijnymi. Profesor Frieske wiedzia\u0142, \u017ce jestem jaroszem ze wzgl\u0119d\u00f3w ideologicznych, czu\u0142 si\u0119 wi\u0119c w obowi\u0105zku m\u00f3wi\u0107 \u201co tych Twoich rozmaitych hipsterach co \u017cywi\u0105 si\u0119 traw\u0105\u201d, sennej erekcji psa na \u0142\u00f3dce czy znajomych biznesmenach dobrze zarabiaj\u0105cych na tym ca\u0142ym trendzie. Te wszystkie przytyki, czynione z pe\u0142n\u0105 klas\u0105 i estym\u0105 by\u0142y wyrazem sympatii. Sympatii do m\u0142odego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u015bwiadomie wybra\u0142 sobie takiego promotora i nie wiedz\u0105c czemu nie chce zrezygnowa\u0107. I to jest chyba najlepszy dow\u00f3d, \u017ce mnie lubi\u0142. Osoby, co do kt\u00f3rych czu\u0142 antypati\u0119 nie mog\u0142y liczy\u0107 na przytyki. Je\u015bli tym kluczem okre\u015bla\u0107 nasze stosunki, to profesor wr\u0119cz mnie uwielbia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

A historii tego (Czerwonego) swetera i tak nie zrozumiesz<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Widzisz Sebastianie, Ty nie masz tego drive\u2019u. Nie interesuje Ciebie nauka, dla samej nauki. Ale nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce to \u017ale.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Minister Maciej Gdula, jedna z twarzy polskiej lewicy napisa\u0142 na swoim profil na X kondolencje: <\/p>\n\n\n\n

\n

Zmar\u0142 prof. Kazimierz Frieske. By\u0142 postaci\u0105 niezwykle wa\u017cn\u0105 dla @Karowa18 i refleksji nad problemami spo\u0142ecznymi. Zawsze w opozycji do dominuj\u0105cych trend\u00f3w, konserwatywny, ale tez szukaj\u0105cy sojuszy i wsp\u00f3lnych perspektyw z przeciwnikami. Wielka strata dla socjologii.\ud83d\udda4<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Nigdy nie patrzy\u0142em na profesora jak na wyznawc\u0119 jakiego\u015b politycznego nurtu, entuzjast\u0119 idei. Rzeczywisto\u015b\u0107 traktowa\u0142 w spos\u00f3b ch\u0142odny, b\u0119d\u0105c raczej jej obserwatorem, indywidualist\u0105 nie maj\u0105cym intencji jej zmiany. S\u0142owem – nie obiecywa\u0142 gruszek na wierzbie, a je\u015bli jaki\u015b mechanizm nie dzia\u0142a\u0142 nie udawa\u0142, \u017ce jest inaczej.<\/p>\n\n\n\n

Paradoks. Socjologia to zarazem \u015bwietne narz\u0119dzie do poznania \u015bwiata i s\u0142abe do zarabiania pieni\u0119dzy. Jest to jedna z \u017cyciowych prawd, kt\u00f3re stara\u0142 si\u0119 przekaza\u0107 mi Kazimierz Frieske. \u015awiat w swoim p\u0119dzie tworzy tre\u015bci, kt\u00f3re nie ciesz\u0105 nawet tw\u00f3rcy. Nauka tworzy koncepcje, dla samej nauki. Naukowcy niczym cyrkowcy pokazuj\u0105 fiko\u0142ki intelektualne na podaniach o granty do dziwnie brzmi\u0105cych program\u00f3w. Ka\u017cdy chce przetrwa\u0107 i jednocze\u015bnie z\u0142apa\u0107 w swoje ry\u0142o jak najwi\u0119cej. Jest to smutna prawda, do kt\u00f3rej dochodzi wi\u0119kszo\u015b\u0107 intelektualist\u00f3w. Bycie \u201cponad\u201d da\u0142o im tylko flustracj\u0119. I tak dochodzi si\u0119 do wniosk\u00f3w, \u017ce albo wci\u0105\u017c gra naukowca bo na przyuczenie do budowlanki jest za p\u00f3\u017ano, albo szuka si\u0119 flustracji w\u015br\u00f3d podobnych sobie. Profesor swoje prze\u017cy\u0142, napisa\u0142, powiedzia\u0142. Wpis ten jest troch\u0119 manifestem wobec bylejako\u015bci. Bo cz\u0142owiek tego kalibru zas\u0142uguje na lepsze upami\u0119tnienie. Nikit nie nagra\u0142 z nim podcastu, nie zrealizowa\u0142 filmu. A szkoda.<\/p>\n\n\n\n

A sk\u0105d ten czerwony sweter? Kazimierz Frieske mia\u0142 pewn\u0105 zasad\u0119, kt\u00f3ra czyni\u0142a z niego nie tylko wy\u015bmienitego naukowca, ale i przenikliwego rozm\u00f3wc\u0119 – pr\u00f3bowa\u0142 zrozumie\u0107 swojego oponenta. Nim wszed\u0142 w polemik\u0119 z inn\u0105 osob\u0105, szuka\u0142 przyczyn logicznych t\u0142umacz\u0105cych te pogl\u0105dy. Zazwyczaj jednak, za \u015bmia\u0142ymi tezami nie kry\u0142o si\u0119 nic wi\u0119cej ni\u017c przypadkowe wch\u0142oniecie idei, kt\u00f3ra zgadza\u0142a si\u0119 ze \u015bwiatopogl\u0105dem m\u00f3wcy. Wtedy twarz profesora stawa\u0142 si\u0119 czerwona jak jego sweter.<\/p>\n\n\n\n

\n