{"id":1274,"date":"2019-12-08T19:00:00","date_gmt":"2019-12-08T19:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/2019\/12\/08\/marjan-fuks-pierwszy-fotoreporter-ii-rp\/"},"modified":"2026-02-25T19:20:52","modified_gmt":"2026-02-25T19:20:52","slug":"marjan-fuks-pierwszy-fotoreporter-ii-rp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/2019\/12\/08\/marjan-fuks-pierwszy-fotoreporter-ii-rp\/","title":{"rendered":"Marjan Fuks. Pierwszy fotoreporter II RP"},"content":{"rendered":"
\nZdj\u0119cie bez kontekstu jest puste. Przedstawia migawk\u0119 chwil, lecz bez nawet najmniejszej pr\u00f3by interpretacji jest go\u0142e. Nie da si\u0119 zobaczy\u0107 zdj\u0119cia i wywnioskowa\u0107 co si\u0119 na nim widzi, bez chod\u017a by minimalnej wiedzy o kontek\u015bcie kulturowym. Zazwyczaj jest to wiedza potoczna, w postaci informacji nie\u015bwiadomie zaczerpni\u0119tych z \u017cycia, ale zawsze jest to wynik wcze\u015bniejszych  do\u015bwiadcze\u0144.  <\/b><\/div>\n
\n<\/div>\n
\nCzy zdj\u0119cia Marjana Fuksa s\u0105 fotografiami reporterskimi czy dokumentalnymi? Z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 stwierdzam, \u017ce odbieram je jako reporterskie. Nieod\u0142\u0105czn\u0105 cech\u0105 zdj\u0119\u0107 dokumentalnych jest to, \u017ce ich powstawaniu towarzyszy proces tw\u00f3rczy cechuj\u0105cy dokument, a wi\u0119c w mojej opinii wi\u0119ksze dzie\u0142o nastawione na edukacyjne oddzia\u0142ywanie. Dokument ma jaki\u015b plan przedstawienia danego zagadnienia, a reporta\u017c jest publicystyk\u0105, zawieraj\u0105c\u0105 w sobie pogl\u0105d autora. Dodatkowo reporta\u017c posiada wi\u0119cej spontaniczno\u015bci, reporter nigdy nie jest pewien co zastanie na miejscu, ani co finalnie uka\u017ce si\u0119 w jego reporta\u017cu.  Wychodz\u0119 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce obiektywizm fotografa, socjologa czy innej osoby opisuj\u0105cej jaki\u015b skrawek rzeczywisto\u015bci ko\u0144czy si\u0119 w momencie wyboru dzie\u0142a. Tak wi\u0119c Marjan Fuks wybiera\u0142 czysto subiektywnie swoje obiekty fotografii. \u201eWa\u017cno\u015b\u0107\u201d wydarze\u0144 kt\u00f3re rejestrowa\u0142 by\u0142a efektem jego w\u0142asnych wybor\u00f3w podyktowanych jakimi\u015b pogl\u0105dami. Co czyni te zdj\u0119cie Marjana Fuksa wyj\u0105tkowymi? W mojej opinii jest to w\u0142a\u015bnie kapita\u0142 kulturowy, bior\u0105cy si\u0119 z naszej – romantycznej wizji Drugiej Rzeczypospolitej kt\u00f3r\u0105 piel\u0119gnujemy jako element to\u017csamo\u015bci narodowej.  Marjan Fuks wykonywa\u0142 zdj\u0119cia wa\u017cne w kontek\u015bcie budowania wsp\u00f3lnotowo\u015bci, to\u017csamo\u015bci narodowej czy historii. To w\u0142a\u015bnie on zrobi\u0142 zdj\u0119cie marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego na mo\u015bcie Poniatowskiego w czasie przewrotu majowego. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ten z pozoru prosty fotograf zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z rangi wydarze\u0144 w kt\u00f3rych uczestniczy. Nie dotar\u0142em do fotografii jego autorstwa przedstawiaj\u0105cych drug\u0105 stron\u0119 medalu Drugiej Rzeczpospolitej. Ub\u00f3stwo, przest\u0119pczo\u015b\u0107,  niestabilno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i wszechobecne poczucie zagro\u017cenia i niepewno\u015bci towarzyszy\u0142o przecie\u017c \u00f3wczesnej populacji, jednak z jaki\u015b powod\u00f3w nie by\u0142y obiektami fotografii Marjana Fuksa. <\/div>\n
\n<\/div>\n
\nR\u00f3wnie wa\u017cnym elementem tych zdj\u0119\u0107 jest to czego nie wida\u0107, a mianowicie autor. Dzisiejszy \u015bwiat przyzwyczai\u0142 nas do wyj\u0105tkowo \u0142atwej rejestracji wydarze\u0144 w kt\u00f3rych bierzemy udzia\u0142. Marjan Fuks musia\u0142 mie\u0107 wi\u0119cej \u201eikry\u201d ni\u017c dzisiejsi reporterzy. Samo wykonanie zdj\u0119cia, jego technologiczne skomplikowanie i niepok\u00f3j towarzysz\u0105cy ostatecznemu efektowi musia\u0142y tworzy\u0107 inn\u0105 atmosfer\u0119. Nie wiadomo ile \u015bwietnych uj\u0119\u0107, pomys\u0142\u00f3w na zdj\u0119cia czy chocia\u017cby sytuacji wymagaj\u0105cych uwiecznienia przepad\u0142o raz na zawsze ze wzgl\u0119du na technologiczne ograniczenia. <\/div>\n
\n<\/div>\n
\nBecker, s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142, \u017ce reporter, w przeciwie\u0144stwie socjologa wizualnego robi zdj\u0119cie pokazuj\u0105c czynno\u015bci ludzi, nie widzi jednak istoty ich dzia\u0142a\u0144. Czy zatem mo\u017cliwa jest pewnego rodzaju wsp\u00f3\u0142praca? Czy socjolog wizualny mo\u017ce tylko analizowa\u0107 zdj\u0119cie wykonane przez kogo\u015b innego? Owszem. To w\u0142a\u015bnie znajomo\u015b\u0107 prawide\u0142 rz\u0105dz\u0105cych \u015bwiatem spo\u0142ecznym pozwala socjologowi na zobaczenie tego, czego nie widzi fotograf. Dychotomiczny podzia\u0142 na fotografi\u0119 reportersk\u0105, dokumentaln\u0105 czy fotografi\u0119 socjologii wizualnej uznaj\u0119 za niemo\u017cliwy do sprecyzowania. <\/div>\n\n\n\n\n
<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
<\/td>\nPortret (prawdopodobnie autoportret) Mariana Fuksa. Zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w \u017bIH, inna odbitka dost\u0119pna tak\u017ce w NAC. Domena publiczna.<\/span><\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
\n<\/div>\n
\nFotografia i socjologia id\u0105 ze sob\u0105 w parze. Nawet Zygmunt Bauman, pomimo tego, \u017ce s\u0142yn\u0105\u0142 z ekwilibrystycznego, a zarazem zrozumia\u0142ego dla szerokich mas j\u0119zyka widzia\u0142 w fotografii co\u015b niewyt\u0142umaczalnego. Jak powiedzia\u0142 o swoich zdj\u0119ciach \u201dZdaje mi si\u0119 dzi\u015b, \u017ce te fotografie chwyta\u0142y co\u015b, czego wtedy nie umia\u0142em jeszcze zwerbalizowa\u0107, a co “werbalizowa\u0142em” odt\u0105d bez przerwy. \u201e Fotografia jest zatem tylko dope\u0142nieniem pracy socjologa, ale nie cz\u0119sto \u2013 jak w przypadku zdj\u0119\u0107 Marjana Fuksa bez niej, ta praca by\u0142aby niemo\u017cliwa. <\/div>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zdj\u0119cie bez kontekstu jest puste. Przedstawia migawk\u0119 chwil, lecz bez nawet najmniejszej pr\u00f3by interpretacji jest go\u0142e. Nie da si\u0119 zobaczy\u0107 zdj\u0119cia i wywnioskowa\u0107 co si\u0119 na nim widzi, bez chod\u017a by minimalnej wiedzy o kontek\u015bcie kulturowym. Zazwyczaj jest to wiedza potoczna, w postaci informacji nie\u015bwiadomie zaczerpni\u0119tych z \u017cycia, ale zawsze jest to wynik wcze\u015bniejszych  do\u015bwiadcze\u0144.   […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1275,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[22,70],"tags":[],"class_list":["post-1274","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samo-zycie","category-thats-life"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1274"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1274\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1276,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1274\/revisions\/1276"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}