{"id":1094,"date":"2016-12-10T22:02:00","date_gmt":"2016-12-10T22:02:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/2016\/12\/10\/obserwacja-socjologiczna-spolecznosci-klientow-xxx-erasmus-slowacja\/"},"modified":"2026-10-11T12:15:35","modified_gmt":"2026-10-11T12:15:35","slug":"obserwacja-socjologiczna-spolecznosci-klientow-xxx-erasmus-slowacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/2016\/12\/10\/obserwacja-socjologiczna-spolecznosci-klientow-xxx-erasmus-slowacja\/","title":{"rendered":"Obserwacja socjologiczna, Erasmus S\u0142owacja"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poni\u017cszy wpis jest jednym z tekst\u00f3w, kt\u00f3re zdarza mi si\u0119 pisa\u0107 w ramach zaj\u0119\u0107 uczelnianych. \u201eXXX\u201d nie jest nazw\u0105, lecz cenzur\u0105, kt\u00f3r\u0105 postanowi\u0142em na\u0142o\u017cy\u0107 na tekst ze wzgl\u0119du na ludzk\u0105 przyzwoito\u015b\u0107. Przedmiotem tekstu jest zawodowa strona mojego trzeciego wyjazdu w ramach programu <a href=\"http:\/\/szaryczytelnik.blogspot.com\/search\/label\/Erasmus\">Erasmus<\/a> \u2013 tym razem na S\u0142owacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/image-1024x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1383\" style=\"aspect-ratio:1;width:400px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/image-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/sebastianjackowski.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/image-768x768.jpeg 768w, https:\/\/sebastianjackowski.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/image-150x150.jpeg 150w, https:\/\/sebastianjackowski.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/image-300x300.jpeg 300w, https:\/\/sebastianjackowski.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/image-1536x1536.jpeg 1536w, https:\/\/sebastianjackowski.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/image.jpeg 1728w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Obserwacja socjologiczna spo\u0142eczno\u015bci klient\u00f3w XXX<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">XXX, m\u00f3wi\u0105c og\u00f3lnikowo, to s\u0142owacki odpowiednik Caritasu \u2013 organizacja pozarz\u0105dowa realizuj\u0105ca wybrane cele polityki spo\u0142ecznej. Nie dane mi by\u0142o pozna\u0107 funkcjonowania ca\u0142ej organizacji ani jej wp\u0142ywu na stan s\u0142owackiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Obserwacja ogranicza\u0142a si\u0119 do pracy o\u015brodka dla bezdomnych w Preszowie i trwa\u0142a dwa miesi\u0105ce: sierpie\u0144 i wrzesie\u0144 2015 roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pojecha\u0142em tam jako absolwent pracy socjalnej, w pe\u0142ni licencjonowany pracownik socjalny posiadaj\u0105cy pe\u0142ni\u0119 ustawowych praw oraz umiej\u0119tno\u015bci do wykonywania tego zawodu. Decyzja o skorzystaniu z szansy rozwoju, jak\u0105 daje Erasmus+, nale\u017ca\u0142a do mnie. Mog\u0142em, jak wszyscy moi koledzy i kole\u017canki z roku, obroni\u0107 prac\u0119 licencjack\u0105 i skupi\u0107 si\u0119 na przygotowaniach do studi\u00f3w magisterskich, odpocz\u0105\u0107 b\u0105d\u017a rozpocz\u0105\u0107 karier\u0119 zawodow\u0105. Wybra\u0142em jednak inn\u0105 drog\u0119 &#8211; chcia\u0142em \u201cda\u0107 co\u015b od siebie\u201d \u015bwiatu. Wybra\u0142em wi\u0119c wolontariat z lud\u017ami wykluczonymi spo\u0142ecznie.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Presz\u00f3w<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby przedstawi\u0107 t\u0119 struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i m\u00f3c jasno okre\u015bli\u0107 zachodz\u0105ce w niej zjawiska, winien jestem kr\u00f3tki opis lokalizacji, w kt\u00f3rej mia\u0142a miejsce rzeczona obserwacja. Presz\u00f3w to trzecie co do wielko\u015bci miasto na S\u0142owacji. To osiemdziesi\u0119ciotysi\u0119czna miejscowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra swoj\u0105 struktur\u0105 bardziej przypomina \u0141om\u017c\u0119, z kt\u00f3rej pochodz\u0119, ni\u017c Warszaw\u0119, w kt\u00f3rej obecnie mieszkam. Fundacja Charita posiada wiele plac\u00f3wek o r\u00f3\u017cnym przeznaczeniu \u2013 od o\u015brodk\u00f3w leczenia uzale\u017cnie\u0144 po domy samotnych matek. Wyje\u017cd\u017caj\u0105c, nie wiedzia\u0142em, gdzie zostan\u0119 przydzielony ani jakie obowi\u0105zki na mnie spadn\u0105. Z powodu braku znajomo\u015bci j\u0119zyka s\u0142owackiego liczy\u0142em na prac\u0119 biurow\u0105 oraz kontakty z mi\u0119dzynarodowymi o\u015brodkami. Na miejscu okaza\u0142o si\u0119 jednak inaczej: otrzyma\u0142em przydzia\u0142 do pracy jako pracownik socjalny w o\u015brodku dla bezdomnych, a s\u0142owackiego mia\u0142em \u201euczy\u0107 si\u0119 na bie\u017c\u0105co\u201d.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teren o\u015brodka znajduje si\u0119 na wyra\u017anym uboczu. Z czterech stron otaczaj\u0105 go nieu\u017cytki, zaro\u015bla i chaszcze. Do najbli\u017cszych zabudowa\u0144 trzeba i\u015b\u0107 kilka minut piechot\u0105. Kompleks sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch budynk\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszy z nich, opr\u00f3cz parteru, posiada pierwsze pi\u0119tro. Ma pod\u0142u\u017cny kszta\u0142t, a do \u015brodka mo\u017cna dosta\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie przez drzwi wej\u015bciowe otwierane przez dy\u017curuj\u0105cego pracownika. Przez ca\u0142\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 budynku biegnie korytarz. Pierwsze dwa pomieszczenia to dy\u017curka pracownik\u00f3w socjalnych oraz pok\u00f3j socjalny pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 sk\u0142adziku. Po obu stronach korytarza mieszcz\u0105 si\u0119 pokoje z pi\u0119trowymi \u0142\u00f3\u017ckami, \u015bwietlica, \u0142azienki oraz pomieszczenia techniczne. Stan techniczny tego budynku okre\u015bli\u0142bym mianem dostatecznego. Wyposa\u017cenie sk\u0142ada\u0142o si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci ze sprz\u0119t\u00f3w podarowanych organizacji przez darczy\u0144c\u00f3w, trudno wi\u0119c by\u0142o m\u00f3wi\u0107 o jakiejkolwiek sp\u00f3jno\u015bci wizualnej. Wzd\u0142u\u017c korytarza ci\u0105gn\u0105 si\u0119 metalowe szafki, podobne do tych znanych ze szk\u00f3\u0142 w ameryka\u0144skich filmach. W szafkach nie ma jednak podr\u0119cznik\u00f3w, lecz ca\u0142y dobytek \u017cycia klient\u00f3w. Mijaj\u0105c je, wstrzymywa\u0142em oddech \u2013 od\u00f3r, kt\u00f3ry si\u0119 z nich wydobywa\u0142, by\u0142 nie do opisania.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pi\u0119tro pierwsze to dwuosobowe pokoje zamykane na klucz, w kt\u00f3rych klienci mog\u0105 trzyma\u0107 w\u0142asne przedmioty, ubrania i meble. Na trzy g\u00f3rne pokoje przypada\u0142a jedna kuchnia. Posiadanie w\u0142asnych rzeczy, prywatno\u015b\u0107 oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 samodzielnego przygotowania posi\u0142ku by\u0142y dla wielu z tych os\u00f3b przywilejem, pami\u0119tajmy jednak, \u017ce dotyczy\u0142o to tylko mieszka\u0144c\u00f3w pi\u0119tra.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wniosek pierwszy: <strong>Spo\u0142eczno\u015b\u0107 klient\u00f3w jest \u015bci\u015ble powi\u0105zana z ich lokalizacj\u0105 w o\u015brodku.<\/strong> Osoby mieszkaj\u0105ce na dole dziel\u0105 si\u0119 na dwie grupy: zameldowanych w wieloosobowych pokojach posiadaj\u0105cych w\u0142asne \u0142\u00f3\u017cko oraz tych, kt\u00f3rzy co noc \u015bpi\u0105 tam, gdzie akurat znajdzie si\u0119 wolne miejsce. Trzeci\u0105 grup\u0105 s\u0105 wcze\u015bniej opisani mieszka\u0144cy pi\u0119tra. Kolejn\u0105 kategori\u0105, o kt\u00f3rej nale\u017cy wspomnie\u0107, s\u0105 matki z dzie\u0107mi \u2013 zajmuj\u0105 one kilka odr\u0119bnych pomieszcze\u0144 na parterze, lecz ich pokoje przypominaj\u0105 standardem te z g\u00f3ry. Ostatni\u0105 grup\u0105 ze wzgl\u0119du na lokalizacj\u0119 s\u0105 koczownicy zaro\u015bli otaczaj\u0105cych o\u015brodek. Lato tego roku by\u0142o wyj\u0105tkowo gor\u0105ce, wi\u0119c wielu pensjonariuszy wola\u0142o sypia\u0107 na kocach na zewn\u0105trz. Powodem takiego zachowania by\u0142a bez w\u0105tpienia prohibicja obowi\u0105zuj\u0105ca na terenie plac\u00f3wki.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie jestem w stanie oszacowa\u0107, jaki procent populacji stanowi\u0142y poszczeg\u00f3lne grupy. Wynika to z faktu, \u017ce bardzo \u0142atwo by\u0142o straci\u0107 uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0119 na pi\u0119trze na rzecz losowych \u0142\u00f3\u017cek na parterze. Bywali klienci, kt\u00f3rzy w przeci\u0105gu tygodnia z pozycji uprzywilejowanej spadali na sam d\u00f3\u0142 drabiny, \u015bpi\u0105c w krzakach \u2013 zazwyczaj na w\u0142asne \u017cyczenie. Dost\u0119p do kuchni umo\u017cliwia\u0142 przyrz\u0105dzenie posi\u0142ku, a gdy nikt nie patrzy\u0142 \u2013 wyniesienie go innym. Minusem sta\u0142ego zakwaterowania by\u0142 uregulowany tryb dnia i nakaz sp\u0119dzania nocy w izbie, co uniemo\u017cliwia\u0142o korzystanie z \u201eurok\u00f3w\u201d nomadycznego trybu \u017cycia, takich jak nocne pija\u0144stwo czy wolna mi\u0142o\u015b\u0107 pod go\u0142ym niebem.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugi budynek reprezentuje zupe\u0142nie inny standard. To nowoczesny obiekt, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 sto\u0142\u00f3wka, magazyn odzie\u017cy oraz gabinety pracownik\u00f3w socjalnych. Administracyjnie s\u0105 to dwie r\u00f3\u017cne jednostki. Ubrania w magazynie pochodz\u0105 od darczy\u0144c\u00f3w; przed przekazaniem klientom s\u0105 zawsze prane i prasowane. Pojedyncza sztuka odzie\u017cy kosztuje 50 cent\u00f3w. Wielu klient\u00f3w posiadaj\u0105cych zmys\u0142 estetyczny i ch\u0119\u0107 schludnego wygl\u0105du potrafi skomponowa\u0107 zestaw, w kt\u00f3rym skutecznie maskuj\u0105 sw\u00f3j status spo\u0142eczny. Takie postawy nale\u017c\u0105 jednak do rzadko\u015bci.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolejnym wa\u017cnym pomieszczeniem jest kuchnia wraz ze sto\u0142\u00f3wk\u0105. Swoist\u0105 granic\u0119 pomi\u0119dzy budynkami stanowi najprostsza \u0142awka zbita z dw\u00f3ch pie\u0144k\u00f3w i deski. Naprzeciwko niej stoj\u0105 dwa wiadra. Co dzie\u0144 rano s\u0105 puste, a wieczorem zape\u0142niaj\u0105 si\u0119 niedopa\u0142kami. \u0141awka nigdy nie stoi pusta.<br><br>Wa\u017cnym elementem funkcjonowania plac\u00f3wki jest <strong>rytm dnia<\/strong>. O godzinie 7:00 klienci wychodz\u0105 z o\u015brodka na \u015bniadanie. O 13:00 wydawana jest zupa, za kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy zap\u0142aci\u0107 25 cent\u00f3w. O 20:00 nale\u017cy stawi\u0107 si\u0119 w o\u015brodku po odbi\u00f3r po\u015bcieli i \u015brodk\u00f3w czysto\u015bci. Wyznaczone godziny s\u0105 nieprzekraczalne \u2013 sp\u00f3\u017anialscy nie zostan\u0105 wpuszczeni do \u015brodka. Drzwi otwiera si\u0119 wy\u0142\u0105cznie o pe\u0142nych godzinach.<br>Istotnym czynnikiem reguluj\u0105cym \u017cycie spo\u0142eczne plac\u00f3wki s\u0105 prace spo\u0142eczne. Ka\u017cdy klient chc\u0105cy przebywa\u0107 w o\u015brodku, opr\u00f3cz uiszczenia symbolicznej op\u0142aty, musi wykonywa\u0107 okre\u015blone zadania. Liczba godzin w miesi\u0105cu jest sta\u0142a. W zale\u017cno\u015bci od wieku, p\u0142ci czy do\u015bwiadczenia zawodowego przydzielane s\u0105 r\u00f3\u017cne zaj\u0119cia \u2013 od sprz\u0105tania wsp\u00f3lnych pokoi po betonowanie chodnika czy budow\u0119 kurnika. Posiadanie przydatnych umiej\u0119tno\u015bci oraz dobre sprawowanie mog\u0105 bardzo umili\u0107 pobyt. O wiele przyjemniej jest stawia\u0107 zagrod\u0119 dla kur na uboczu ni\u017c miesza\u0107 beton w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu. Zasady te mia\u0142y odzwierciedlenie r\u00f3wnie\u017c w tym, czym sam si\u0119 zajmowa\u0142em: do\u015bwiadczenie w pracach stolarskich obligowa\u0142o mnie do napraw, kt\u00f3rych ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa nie powierzano klientom (jak wymiana zamk\u00f3w w drzwiach), a umiej\u0119tno\u015bci kulinarne przydawa\u0142y si\u0119 na sto\u0142\u00f3wce. To w\u0142a\u015bnie prace wykonywane wsp\u00f3lnie z klientami pozwoli\u0142y mi wiele zrozumie\u0107. Stosunek klient\u00f3w do obowi\u0105zk\u00f3w dzieli\u0142 ich na dwie zasadnicze grupy: tych, kt\u00f3rzy pracowali rzetelnie (zazwyczaj pensjonariusze pi\u0119tra niechc\u0105cy straci\u0107 przywilej\u00f3w), oraz tych, kt\u00f3rzy uchylali si\u0119 od pracy.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Relacje i podzia\u0142 na grupy<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszym skojarzeniem, kt\u00f3re nasuwa si\u0119 w kontek\u015bcie S\u0142owacji, s\u0105 problemy z mniejszo\u015bci\u0105 romsk\u0105. W\u015br\u00f3d klient\u00f3w nie ma jednak podzia\u0142u na Rom\u00f3w i nie-Rom\u00f3w. Nie rozmawia si\u0119 o problemach spo\u0142ecznych, wielkiej polityce czy wyborach samorz\u0105dowych. Tematy ograniczaj\u0105 si\u0119 do tera\u017aniejszo\u015bci; o przesz\u0142o\u015bci, a tym bardziej o przysz\u0142o\u015bci, nie m\u00f3wi si\u0119 wcale. \u0141atwo odr\u00f3\u017cni\u0107 \u201esta\u0142ych klient\u00f3w\u201d od nowych. Stratyfikacja spo\u0142eczna, jak wcze\u015bniej wspomnia\u0142em, uwarunkowana jest lokalizacj\u0105 w o\u015brodku. Nowi klienci cz\u0119\u015bciej sugeruj\u0105 lub wr\u0119cz pr\u00f3buj\u0105 \u0142ama\u0107 zasady. Starsi sta\u017cem maj\u0105 zbyt wiele do stracenia i na propozycj\u0119 wypicia \u201eczego\u015b mocniejszego\u201d zazwyczaj odpowiadaj\u0105: \u201eMy\u015bmy ju\u017c swoje w \u017cyciu wypili\u201d.<br><br>Kolejnym wa\u017cnym elementem funkcjonowania plac\u00f3wki s\u0105 <strong>rekwizyty hierarchii<\/strong>, czyli przedmioty okre\u015blaj\u0105ce pozycj\u0119 jednostki w spo\u0142eczno\u015bci. Do os\u00f3b posiadaj\u0105cych zegarek zwracano si\u0119 z szacunkiem. O\u015brodek \u017cyje w\u0142asnym rytmem i warto zna\u0107 godzin\u0119, by nie sp\u00f3\u017ani\u0107 si\u0119 na obiad. Ponadto kto\u015b, kto ma zegarek, jawi si\u0119 jako osoba odpowiedzialna i godna zaufania \u2013 mog\u0142aby go przecie\u017c sprzeda\u0107 i kupi\u0107 alkohol, a tego nie zrobi\u0142a, co \u015bwiadczy o silnym charakterze. Telefon, nawet najprostszy, to ju\u017c luksus. Oznacza on nie tylko to samo co zegarek, ale te\u017c sugeruje, \u017ce dana osoba ma z kim utrzyma\u0107 kontakt \u2013 mo\u017ce z rodzin\u0105, kt\u00f3ra wspomo\u017ce groszem? A je\u015bli tak si\u0119 stanie, wiadomo, jak te pieni\u0105dze spo\u017cytkowa\u0107. Telefon mo\u017ce te\u017c odtwarza\u0107 muzyk\u0119, a wi\u0119c umila\u0107 czas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Piercing i tatua\u017ce klient\u00f3w bardziej przypomina\u0142y rytualne modyfikacje znane z program\u00f3w podr\u00f3\u017cniczych ni\u017c artystyczne wzory z warszawskich ulic. Cz\u0119stokro\u0107 by\u0142em \u015bwiadkiem \u201eprzemieszczania si\u0119\u201d kolczyka z jednej cz\u0119\u015bci cia\u0142a na inn\u0105, a nawet mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi osobami.<br><\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Normy spo\u0142eczne<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><strong>Normy spo\u0142eczne<\/strong> to kwestia zas\u0142uguj\u0105ca na osobn\u0105 analiz\u0119. Wa\u017cnym elementem relacji jest <strong>stosunek do w\u0142asno\u015bci<\/strong>. Kradzie\u017c, podobnie jak przemoc, stanowi spos\u00f3b na pozyskanie czego\u015b. Poj\u0119cie solidarno\u015bci ogranicza si\u0119 do zasady: <em>Skoro ja ci\u0119 okrad\u0142em, ty te\u017c mo\u017cesz okra\u015b\u0107 mnie, ale je\u015bli si\u0119 o tym dowiem, nie b\u0119dziemy przyjaci\u00f3\u0142mi do czasu, a\u017c zn\u00f3w ci\u0119 okradn\u0119<\/em>. Nie przypominam sobie jednak akt\u00f3w przemocy, pobi\u0107 czy ostrych konflikt\u00f3w pomi\u0119dzy klientami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Swoist\u0105 granic\u0105 kulturow\u0105 by\u0142 fakt, \u017ce Romowie, wed\u0142ug w\u0142asnych deklaracji, poluj\u0105 i spo\u017cywaj\u0105 psy. Nie jest to stereotyp, lecz fakt potwierdzany przez nich samych. Klienci argumentowali to tym, \u017ce lubi\u0105 mi\u0119so, a psina jest \u0142atwo dost\u0119pna i darmowa \u2013 o wiele \u0142atwiej upolowa\u0107 psa ni\u017c dzika. O ile dla nas jest to kulturowo nieakceptowalne, o tyle w Azji zdarzaj\u0105 si\u0119 miejsca, gdzie je si\u0119 psy. To kolejny dow\u00f3d, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo posiada obszary o odmiennych kodach kulturowych.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u015br\u00f3d klient\u00f3w, zw\u0142aszcza tych z wi\u0119kszym sta\u017cem, zdarza\u0142y si\u0119 trwa\u0142e zwi\u0105zki. Osoby te mia\u0142y w\u0142asne pokoje, istnia\u0142o bowiem ciche przyzwolenie na tego typu relacje.<br><\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Bohaterowie<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>Ludzie, kt\u00f3rych tam spotka\u0142em, byli przer\u00f3\u017cni, jednak za ka\u017cdym z nich kry\u0142a si\u0119 historia \u017cycia mog\u0105ca pos\u0142u\u017cy\u0107 za scenariusz do dobrego filmu. Aby uwypukli\u0107 procesy spo\u0142eczne zachodz\u0105ce w o\u015brodku, stworzy\u0142em kr\u00f3tk\u0105 charakterystyk\u0119 wybranych klient\u00f3w. Zastrze\u017cenia prawne oraz ludzka moralno\u015b\u0107 nie pozwalaj\u0105 mi na podanie dok\u0142adnych danych, opisz\u0119 wi\u0119c kilka przypadk\u00f3w w og\u00f3lny spos\u00f3b, zmieniaj\u0105c personalia i wybrane fakty tak, aby uniemo\u017cliwi\u0107 identyfikacj\u0119 tych os\u00f3b.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 Nazwijmy go <strong>Bia\u0142y<\/strong>. Ubiera\u0142 si\u0119 w jasne kolory i zawsze dobrze wygl\u0105da\u0142. By\u0142em \u015bwi\u0119cie przekonany, \u017ce to wysoko postawiony pracownik lub urz\u0119dnik przyby\u0142y z wizytacj\u0105: lekkie siatkowe obuwie, kremowe spodnie, koszula wpuszczona w spodnie, w\u0142osy zaczesane na bok, g\u0142adko ogolona twarz, na r\u0119ku zegarek. Nie rozmawia\u0142 z pozosta\u0142ymi, przebywa\u0142 w ma\u0142ym, elitarnym gronie. Zawsze towarzyszy\u0142a mu kobieta. Mijaj\u0105c go na ulicy, nigdy bym nie pomy\u015bla\u0142, \u017ce ubi\u00f3r stanowi ca\u0142y jego maj\u0105tek. Ten cz\u0142owiek by\u0142 na tyle uroczy i przekonuj\u0105cy, \u017ce nie dziwi mnie powodzenie, jakim cieszy\u0142 si\u0119 u m\u0142odszych kobiet. Mia\u0142 ponad sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat. By\u0142 niezwykle grzeczny i kulturalny, cho\u0107 sam podkre\u015bla\u0142, \u017ce choruje na alkoholizm. Zna\u0142 kilka j\u0119zyk\u00f3w i z przej\u0119ciem opowiada\u0142 o swoich podr\u00f3\u017cach, nigdy nie narzekaj\u0105c na los. Gdybym nie spotka\u0142 go \u015bpi\u0105cego w krzakach, nie uwierzy\u0142bym w jego chorob\u0119. Od personelu dowiedzia\u0142em si\u0119 jednak, \u017ce jego aparycja skrywa\u0142a cynicznego cz\u0142owieka bez skrupu\u0142\u00f3w. Kobieta, kt\u00f3ra mu towarzyszy\u0142a, przyby\u0142a tu z dwojgiem dzieci, lecz zosta\u0142a przez niego zmanipulowana i zostawi\u0142a je dla niego.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2013 Nowojorczyk.<\/strong> By\u0142 Romem, kt\u00f3ry do o\u015brodka przyjecha\u0142 z Anglii, sk\u0105d zosta\u0142 deportowany za kradzie\u017c. Uko\u0144czy\u0142 dwie lub trzy klasy szko\u0142y podstawowej. Jest moim r\u00f3wie\u015bnikiem, wyra\u017anie szukaj\u0105cym w\u0142asnego miejsca. Kieruje nim ch\u0119\u0107 zdobycia pozycji w grupie. Za nieodpowiednie odzywki do pracownik\u00f3w straci\u0142 miejsce w pokoju na pi\u0119trze. Sprawia\u0142 wiele problem\u00f3w, cho\u0107 by\u0142 nieszkodliwy. Zachowaniem przypomina\u0142 siedmiolatka sprawdzaj\u0105cego, na ile jego przewinienia zostan\u0105 zaakceptowane i jak\u0105 reakcj\u0119 wywo\u0142aj\u0105. Co ciekawe, stara\u0142 si\u0119 ubiera\u0107 i m\u00f3wi\u0107 jak stereotypowy czarnosk\u00f3ry mieszkaniec Nowego Jorku.<br><strong>\u2013 Nietoperz<\/strong> to pot\u0119\u017cny facet o atletycznej budowie cia\u0142a. Za zup\u0119 zawsze p\u0142aci\u0142 talonami, bo pieni\u0105dze si\u0119 go nie trzyma\u0142y \u2013 ka\u017cd\u0105 kwot\u0119 przeznacza\u0142 na alkohol. Jego pseudonim wzi\u0105\u0142 si\u0119 st\u0105d, \u017ce nigdy nie nocowa\u0142 na miejscu, lecz ca\u0142e noce spacerowa\u0142 po mie\u015bcie.<br><br>\u2013 <strong>Pracownik<\/strong>. By\u0142 Romem, a o\u015brodek by\u0142 jego domem \u2013 nie miejscem, w kt\u00f3rym przypadkowo czy tymczasowo si\u0119 znalaz\u0142, ale prawdziwym domem, a pozostali klienci zast\u0119powali mu rodzin\u0119. Nigdy nie sprawia\u0142 k\u0142opot\u00f3w ani si\u0119 nie buntowa\u0142. M\u00f3j r\u00f3wie\u015bnik, mierz\u0105cy oko\u0142o metra sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu i wa\u017c\u0105cy na oko 40 kg. Mia\u0142 d\u0142ugie w\u0142osy i telefon, z kt\u00f3rego nigdzie nie dzwoni\u0142 \u2013 w zasadzie nie mia\u0142 do kogo. Gdy pyta\u0142em, co u niego, u\u015bmiecha\u0142 si\u0119 zadowolony, \u017ce kogo\u015b to interesuje, po czym odpowiada\u0142, \u017ce spieszy si\u0119 do pracy. Pewnego razu by\u0142 bardzo poruszony \u2013 powiedzia\u0142, \u017ce jedzie do pracy w stolicy. By\u0142em przej\u0119ty, lecz od innych pracownik\u00f3w socjalnych dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce od czasu do czasu opacznie zrozumie jak\u0105\u015b ulotk\u0119 lub og\u0142oszenie, dok\u0105d\u015b jedzie, a potem wraca. Wszyscy traktowali go z g\u00f3ry. Trudno powiedzie\u0107, czy by\u0142 w pe\u0142ni zdrowy psychicznie.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 <strong>M\u0142ody Pi\u0119kny.<\/strong> Mia\u0142 dwadzie\u015bcia par\u0119 lat. Ubiera\u0142 si\u0119 jak wykonawcy hip-hopu z teledysk\u00f3w: nosi\u0142 workowate spodnie za kolana, koszykarsk\u0105 koszulk\u0119 bez rami\u0105czek oraz czapk\u0119 z du\u017cym daszkiem za\u0142o\u017con\u0105 ty\u0142 na prz\u00f3d. By\u0142 przystojny i sympatyczny. Dosta\u0142 prac\u0119 w pizzerii, ale zrezygnowa\u0142, bo nie m\u00f3g\u0142 znie\u015b\u0107 my\u015bli, \u017ce jego koledzy nie maj\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w, a on tak. Uregulowany styl \u017cycia go przera\u017ca\u0142. Spa\u0142 poza o\u015brodkiem na kocu ze swoj\u0105 dziewczyn\u0105.<br><br>\u2013 <strong>Buntownik.<\/strong> Wygl\u0105da\u0142 jak typowy przedstawiciel subkultury punkowej. Mia\u0142 ponad trzydzie\u015bci lat, cho\u0107 nie wygl\u0105da\u0142 na sw\u00f3j wiek. Smutek po stracie dziecka, alkohol i narkotyki poczyni\u0142y spustoszenia w jego umy\u015ble. Pewnego razu przyszed\u0142 z kilkoma agrafkami wbitymi w twarz \u2013 swoistym piercingiem dope\u0142niaj\u0105cym jego wizerunek. Przyjaci\u00f3\u0142 mia\u0142 tylko wtedy, gdy dysponowa\u0142 pieni\u0119dzmi, a te miewa\u0142 raz w miesi\u0105cu. Przez pozosta\u0142y czas tu\u0142a\u0142 si\u0119 samotnie, odwiedzaj\u0105c o\u015brodek raz na kilka dni. Jego stan nie zawsze pozwala\u0142 na kontakt.<br><br>\u2013 <strong>Matka.<\/strong> Mia\u0142a kilkoro dzieci \u2013 ile dok\u0142adnie, nie wie. Obecnie pozostaje w sta\u0142ym zwi\u0105zku z innym klientem i maj\u0105 w\u0142asny pok\u00f3j. Kto\u015b przekona\u0142 j\u0105, by po ostatnim porodzie podwi\u0105za\u0142a jajowody. Na pytanie o dzieci \u2013 nie wie, co u nich s\u0142ycha\u0107. Dopytywana, dlaczego ich nie odwiedza, odpowiada, \u017ce nie mo\u017ce, co nie jest prawd\u0105. Ma do tego prawo, lecz boi si\u0119 konfrontacji. Jak p\u00f3j\u015b\u0107 do dziecka, kt\u00f3remu zniszczy\u0142o si\u0119 dzieci\u0144stwo, po kilkunastu miesi\u0105cach czy latach nieobecno\u015bci i zapyta\u0107, co nowego? W rozmowie z ni\u0105 nie wolno dr\u0105\u017cy\u0107 zbyt g\u0142\u0119boko, bo p\u0142acze. Mimo trze\u017awo\u015bci \u017cyje chwil\u0105 \u2013 nie m\u00f3wi o tym, co by\u0142o ani co b\u0119dzie. Dla niej i dla wielu innych liczy si\u0119 tylko to, co tu i teraz.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2013 Ekipa remontowa.<\/strong> To kilkoro fachowc\u00f3w, kt\u00f3rzy na skutek alkoholizmu stali si\u0119 podopiecznymi XXX. Mieli w\u0142asne pokoje na pi\u0119trze. Wielu z nich mieszka\u0142o z kobietami poznanymi w o\u015brodku. Byli weseli i pogodni \u2013 milkli i denerwowali si\u0119 jedynie wtedy, gdy kto\u015b wspomina\u0142 o alkoholu. M\u00f3wili w\u00f3wczas: \u201eMy\u015bmy ju\u017c swoje wypili\u201d.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Klienci XXX to specyficzna, na sw\u00f3j spos\u00f3b elitarna grupa spo\u0142eczna. Powy\u017cszymi charakterystykami stara\u0142em si\u0119 pokaza\u0107, \u017ce mimo tego, kim ci ludzie s\u0105 teraz, nie zawsze tacy byli. Nie wiem, czy socjologia potrafi jednoznacznie wskaza\u0107 mechanizm, w jaki reprezentanci r\u00f3\u017cnych klas spo\u0142ecznych staj\u0105 si\u0119 podopiecznymi takich miejsc. Smutne do\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce mimo stara\u0144 niewielu z nich jest w stanie poprawi\u0107 sw\u00f3j byt i wr\u00f3ci\u0107 do spo\u0142ecze\u0144stwa. Czy zatem XXX tworzy odr\u0119bn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u2013 drugie, hermetyczne, alternatywne spo\u0142ecze\u0144stwo dla ludzi \u201ez przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d? Nie potrafi\u0119 tego jednoznacznie stwierdzi\u0107. Po lekturze artyku\u0142u \u201eSocjolog w wi\u0119zieniu\u201d stara\u0142em si\u0119 okre\u015bli\u0107, na ile te miejsca s\u0105 do siebie podobne. Podstawowa r\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce z wi\u0119zienia w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w si\u0119 wychodzi, a z miejsc takich jak XXX \u2013 rzadko.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Czy to etyczne?<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>Trudno jednoznacznie stwierdzi\u0107, czy moja obserwacja mia\u0142a charakter jawny, czy ukryty. Z jednej strony student-praktykant z Polski by\u0142 postaci\u0105 wyra\u017anie odr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 si\u0119 od pracownik\u00f3w czy klient\u00f3w instytucji, z drugiej jednak \u017caden z klient\u00f3w nie wiedzia\u0142, \u017ce stanowi obiekt obserwacji. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce wraz ze mn\u0105 praktyki odbywa\u0142 kolega z m\u0142odszego rocznika, kt\u00f3ry wcze\u015bniej w ramach programu unijnego sp\u0119dzi\u0142 tam kilka miesi\u0119cy, by\u0142 wi\u0119c dobrze znany personelowi i podopiecznym. Od samego pocz\u0105tku klienci byli wylewni i ch\u0119tnie dzielili si\u0119 ze mn\u0105 swoimi opowie\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0119sto por\u00f3wnywa\u0142em si\u0119 do Zimbardo i jego s\u0142ynnego eksperymentu wi\u0119ziennego. By\u0142em tam z w\u0142asnej woli, nie chcia\u0142em wi\u0119c jedynie \u201eodb\u0119bni\u0107\u201d godzin i wr\u00f3ci\u0107 do Polski. Na moj\u0105 perspektyw\u0119 mog\u0142o wp\u0142ywa\u0107 rozgoryczenie, kt\u00f3re czu\u0142em po przydzieleniu do ci\u0119\u017ckich prac fizycznych \u2013 liczy\u0142em na prac\u0119 w jednostce administracyjnej fundacji, a nie w o\u015brodku dla bezdomnych. Wtedy zrozumia\u0142em, \u017ce dobry pracownik socjalny powinien by\u0107 kim\u015b w rodzaju pozytywisty: pracowa\u0107 u podstaw z jednostkami zmagaj\u0105cymi si\u0119 z przeciwno\u015bciami losu. Ja si\u0119 do tej pracy nie nadaj\u0119 \u2013 wola\u0142bym przeprowadzi\u0107 rzetelne badania spo\u0142eczne, wypracowa\u0107 efektywne metody, wykona\u0107 symulacj\u0119 i szuka\u0107 rozwi\u0105za\u0144. Tak si\u0119 jednak nie da. Pracownik socjalny to cz\u0142owiek, kt\u00f3ry cieszy si\u0119 z ka\u017cdego dnia trze\u017awo\u015bci swojego podopiecznego. Ja taki nie jestem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0142ugo zastanawia\u0142em si\u0119, czy upubliczni\u0107 moje przemy\u015blenia z tego wyjazdu. Zdecydowa\u0142em, \u017ce tak, troszcz\u0105c si\u0119 o to, by \u017cadna z tych os\u00f3b nie mog\u0142a zosta\u0107 na skutek moich s\u0142\u00f3w zidentyfikowana.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wolontariat w takim miejscu zmieni\u0142 mnie jako cz\u0142owieka. Pokaza\u0142, \u017ce z\u0142e wybory potrafi\u0105 w kr\u00f3tkim czasie z w\u0142a\u015bciciela wielkiej firmy zrobi\u0107 bezdomnego. Pokaza\u0142, \u017ce ka\u017cdy mijany na ulicach cz\u0142owiek to inna historia i nie nale\u017cy ocenia\u0107 nikogo pobie\u017cnie. Pokaza\u0142 tak\u017ce, jak wielkim wysi\u0142kiem jest wyrwanie si\u0119 ze szpon na\u0142ogu i ile pracy nad samym sob\u0105 trzeba wykona\u0107. Trzymam kciuki za wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w o\u015brodka i chyl\u0119 czo\u0142a przed ka\u017cdym, komu uda\u0142o si\u0119 wygra\u0107 z w\u0142asnymi demonami. K\u0142aniam si\u0119 nisko tak\u017ce przed pracownikami socjalnymi z o\u015brodka. Instytucja \u2013 na pierwszy rzut oka rygorystyczna i biurokratyczna \u2013 zosta\u0142a zaprojektowana tak, by jak najefektywniej pomaga\u0107 ludziom. Przywraca\u0107 wiar\u0119 w samego siebie, ale te\u017c uczy\u0107 samokontroli i wewn\u0119trznej dyscypliny, bez kt\u00f3rej \u201ewyj\u015bcie na prost\u0105\u201d nie jest mo\u017cliwe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Poni\u017cszy wpis jest jednym z tekst\u00f3w, kt\u00f3re zdarza mi si\u0119 pisa\u0107 w ramach zaj\u0119\u0107 uczelnianych. \u201eXXX\u201d nie jest nazw\u0105, lecz cenzur\u0105, kt\u00f3r\u0105 postanowi\u0142em na\u0142o\u017cy\u0107 na tekst ze wzgl\u0119du na ludzk\u0105 przyzwoito\u015b\u0107. Przedmiotem tekstu jest zawodowa strona mojego trzeciego wyjazdu w ramach programu Erasmus \u2013 tym razem na S\u0142owacj\u0119. Obserwacja socjologiczna spo\u0142eczno\u015bci klient\u00f3w XXX XXX, m\u00f3wi\u0105c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1095,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[86,22,70],"tags":[],"class_list":["post-1094","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-erasmus","category-samo-zycie","category-thats-life"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1094"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1384,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions\/1384"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sebastianjackowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}